Παρότι η παρούσα ανάλυση επικεντρώνεται στους επαγγελματίες ποδοσφαιριστές και στις ιδιαιτερότητες των συμβάσεών τους με τις ΠΑΕ, αρκετά από τα φορολογικά ζητήματα που εξετάζονται αφορούν ευρύτερα τον επαγγελματικό αθλητισμό, όπως τους καλαθοσφαιριστές και τους αμειβόμενους προπονητές.

Παροχές σε Είδος, Bonus, Image Rights και Πρακτικές Φορολογικές Παγίδες

Στο πρώτο μέρος εξετάστηκαν η φορολογική κατοικία του επαγγελματία ποδοσφαιριστή, η διάκριση των αμοιβών που συνδέονται με το συμβόλαιό του και, κυρίως, η ειδική φορολογική μεταχείριση των ποσών που καταβάλλονται λόγω υπογραφής, ανανέωσης ή λύσης συμβολαίου. Στην πράξη, όμως, η συνολική οικονομική σχέση μεταξύ μιας ΠΑΕ και ενός ποδοσφαιριστή είναι συχνά πιο σύνθετη. Πέρα από τον μηνιαίο μισθό και τις δόσεις του συμβολαίου, μπορεί να περιλαμβάνει αγωνιστικά bonus, κατοικία, εταιρικό αυτοκίνητο και συμφωνίες που αφορούν την εμπορική αξιοποίηση της εικόνας του αθλητή. Η ορθή φορολογική αντιμετώπιση προϋποθέτει ότι κάθε παροχή εξετάζεται αυτοτελώς, με βάση την πραγματική οικονομική της αιτία.

Μισθός και αμοιβές συμβολαίου

Η πρώτη και σημαντικότερη διάκριση είναι μεταξύ των τακτικών αποδοχών του ποδοσφαιριστή και των ποσών που καταβάλλονται λόγω υπογραφής, ανανέωσης ή λύσης του συμβολαίου του. Ο μηνιαίος μισθός αποτελεί εισόδημα από μισθωτή εργασία και φορολογείται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις. Αντίθετα, για τα ποσά που εμπίπτουν στην παρ. 2α του άρθρου 15 του ΚΦΕ εφαρμόζεται το ειδικό καθεστώς που αναλύθηκε στο Μέρος Α΄, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Παράδειγμα

Ποδοσφαιριστής λαμβάνει μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος:

  • 20.000€ τακτικές αποδοχές,
  • 50.000€ δόσεις που αφορούν την υπογραφή ή ανανέωση του συμβολαίου,
  • 8.000€ φορολογητέες παροχές σε είδος.

Το όριο των 40.000€ εξετάζεται ως προς τα 50.000€ που εμπίπτουν στην ειδική διάταξη και όχι επί του συνόλου των αποδοχών του ποδοσφαιριστή. Οι τακτικές αποδοχές και οι παροχές σε είδος ακολουθούν τη δική τους φορολογική μεταχείριση.

Αγωνιστικά Bonus

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα bonus επίτευξης στόχων. Στην πράξη συναντώνται συμφωνίες που προβλέπουν πρόσθετη αμοιβή εφόσον ο ποδοσφαιριστής συμπληρώσει συγκεκριμένο αριθμό συμμετοχών, επιτύχει συγκεκριμένο αριθμό τερμάτων ή η ομάδα κατακτήσει έναν αγωνιστικό στόχο. Η ονομασία «bonus» δεν αρκεί από μόνη της για να καθορίσει τη φορολογική μεταχείριση.

Παράδειγμα

Ποδοσφαιριστής δικαιούται 30.000€ εφόσον συμπληρώσει 25 συμμετοχές στο πρωτάθλημα. Το ποσό αυτό συνδέεται με την αγωνιστική του απόδοση και δεν πρέπει να εξομοιώνεται αυτομάτως με αμοιβή που καταβάλλεται λόγω υπογραφής ή ανανέωσης του συμβολαίου. Η πραγματική αιτία της καταβολής είναι αυτή που πρέπει να εξετάζεται.

Παροχές σε είδος

Οι επαγγελματικές ομάδες συχνά παρέχουν στους ποδοσφαιριστές πρόσθετες παροχές, όπως κατοικία ή εταιρικό αυτοκίνητο. Οι παροχές αυτές πρέπει να εξετάζονται χωριστά από τις χρηματικές αμοιβές του συμβολαίου και να αποτιμώνται σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΦΕ.

Κατοικία

Όταν η ΠΑΕ μισθώνει κατοικία και την παραχωρεί στον ποδοσφαιριστή για προσωπική χρήση, μπορεί να προκύπτει φορολογητέα παροχή σε είδος.

Παράδειγμα

Ποδοσφαιριστής λαμβάνει:

  • 15.000€ τακτικές αποδοχές,
  • 35.000€ δόσεις συμβολαίου που εμπίπτουν στο άρθρο 15 παρ. 2α,
  • 10.000€ φορολογητέα αξία κατοικίας.

Για την εξέταση του ορίου των 40.000€ της ειδικής διάταξης λαμβάνονται υπόψη τα 35.000€ και όχι η αξία της κατοικίας.

Εταιρικό αυτοκίνητο

Αντίστοιχη προσοχή απαιτείται όταν η ΠΑΕ παραχωρεί αυτοκίνητο στον ποδοσφαιριστή. Για τον φορολογικό υπολογισμό της παροχής δεν αρκεί η εμπορική αξία του αυτοκινήτου ή το ύψος του leasing. Ιδιαίτερη σημασία έχει η Λιανική Τιμή Προ Φόρων (ΛΤΠΦ), καθώς και τα λοιπά χαρακτηριστικά που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία. Συνεπώς, κατά την έναρξη συνεργασίας με έναν ποδοσφαιριστή στον οποίο παραχωρείται όχημα, η οικονομική υπηρεσία της ΠΑΕ πρέπει να διαθέτει εγκαίρως τα στοιχεία που απαιτούνται για την ορθή αποτίμηση της παροχής.

Δικαιώματα εικόνας (Image Rights)

Τα δικαιώματα εικόνας αφορούν την εμπορική αξιοποίηση της προσωπικότητας και της αναγνωρισιμότητας του αθλητή, όπως το όνομα, η εικόνα, η υπογραφή και η συμμετοχή του σε διαφημιστικές ή προωθητικές ενέργειες. Η ύπαρξη σχετικής πρόβλεψης σε ένα συμβόλαιο δεν σημαίνει από μόνη της ότι δημιουργείται ξεχωριστή φορολογική κατηγορία ή ότι μέρος της αμοιβής του ποδοσφαιριστή μπορεί να χαρακτηριστεί ως image rights. Καθοριστική σημασία έχει η πραγματική οικονομική αιτία της πληρωμής. Εάν, για παράδειγμα, ένα ποσό καταβάλλεται στην πραγματικότητα επειδή ο ποδοσφαιριστής υπέγραψε ή ανανέωσε το συμβόλαιό του, ο φορολογικός χαρακτηρισμός του πρέπει να εξετάζεται βάσει της συγκεκριμένης αιτίας και όχι μόνο βάσει της ονομασίας που χρησιμοποιήθηκε στη σύμβαση. Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία ο αθλητής συνάπτει πραγματική εμπορική συνεργασία με τρίτη επιχείρηση, όπως εταιρεία αθλητικών ειδών ή χορηγό, η οποία χρησιμοποιεί την εικόνα του σε διαφημιστική καμπάνια ή άλλες εμπορικές ενέργειες. Σε διεθνές επίπεδο συναντώνται επίσης δομές στις οποίες η εμπορική εκμετάλλευση των image rights πραγματοποιείται μέσω ξεχωριστής εταιρείας του αθλητή. Ωστόσο, η ύπαρξη εταιρείας δεν καθορίζει από μόνη της τη φορολογική μεταχείριση. Απαιτείται πραγματική και διακριτή εμπορική δραστηριότητα, επαρκής τεκμηρίωση και σαφής διαχωρισμός από την αμοιβή για την αγωνιστική δραστηριότητα. Με απλά λόγια, στη φορολογία των image rights υπερισχύει η ουσία της συναλλαγής έναντι της ονομασίας της.

Η σημασία της τεκμηρίωσης

Στη φορολογία του επαγγελματικού αθλητισμού δεν αρκεί να έχει πραγματοποιηθεί ένας σωστός φορολογικός υπολογισμός. Πρέπει παράλληλα να μπορεί να τεκμηριωθεί ο λόγος για τον οποίο ακολουθήθηκε ο συγκεκριμένος φορολογικός χειρισμός. Τα συμβόλαια και οι τροποποιήσεις τους, η ανάλυση των δόσεων ανά φορολογικό έτος, τα στοιχεία των παροχών σε είδος, τα μισθωτήρια κατοικιών, οι βεβαιώσεις ΛΤΠΦ των οχημάτων και οι συμβάσεις εμπορικής εκμετάλλευσης δικαιωμάτων εικόνας αποτελούν κρίσιμα στοιχεία του φορολογικού αρχείου. Η τεκμηρίωση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν μεσολαβεί φορολογικός έλεγχος αρκετά χρόνια μετά την πραγματοποίηση της συναλλαγής.

Η φορολογία πρέπει να εξετάζεται πριν από την υπογραφή

Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά συμπεράσματα είναι ότι η φορολογική ανάλυση ενός ποδοσφαιρικού συμβολαίου δεν πρέπει να ξεκινά αφού αυτό έχει ήδη υπογραφεί.

Πριν από την οριστικοποίηση της συμφωνίας πρέπει να είναι σαφές:

  • ποιο ποσό αποτελεί τακτική αμοιβή,
  • ποιο αφορά υπογραφή ή ανανέωση,
  • ποια bonus εξαρτώνται από αγωνιστικά κριτήρια,
  • ποιες παροχές σε είδος προβλέπονται,
  • και αν υπάρχουν πραγματικές εμπορικές συμφωνίες που αφορούν την εικόνα του αθλητή.

Η φορολογική διάσταση αποτελεί μέρος της οικονομικής δομής της συμφωνίας και όχι μία διαδικασία που πρέπει να εξετάζεται εκ των υστέρων από το λογιστήριο.

Συμπέρασμα

Η φορολογία των επαγγελματιών ποδοσφαιριστών απαιτεί πολύ περισσότερα από την εφαρμογή ενός φορολογικού συντελεστή. Η φύση κάθε αμοιβής, ο χρόνος απόκτησής της, οι παροχές που συνοδεύουν το συμβόλαιο και η πραγματική οικονομική ουσία των επιμέρους συμφωνιών μπορούν να μεταβάλουν ουσιωδώς το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα. Μία ημερομηνία καταβολής, ο χαρακτηρισμός ενός bonus, η παραχώρηση ενός αυτοκινήτου ή η δομή μιας συμφωνίας δικαιωμάτων εικόνας μπορεί να δημιουργήσει διαφορετικές φορολογικές συνέπειες. Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη, η ορθή κατηγοριοποίηση των εισοδημάτων και η επαρκής τεκμηρίωση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ασφαλή φορολογική διαχείριση τόσο της αθλητικής εταιρείας όσο και του ίδιου του αθλητή.

  • Ο Μανόλης Βασιλάκης είναι Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της Φοροεπίλυσις Α.Ε., Οικονομολόγος – Φοροτεχνικός και Οικονομικός Διευθυντής της ΠΑΕ ΟΦΗ 1925.